|
| Mexico |
Mexico (Spaans: México), officieel de Verenigde Mexicaanse Staten (Spaans:
Estados Unidos Mexicanos) is een land in Noord-Amerika, grenzend aan de
Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico.
Ook enkele eilanden behoren tot Mexico.
De nationale hoofdstad is Mexico, gelegen in het Distrito Federal. De stad ligt
op 2240 m. boven de zeespiegel. Mexico is een federatie van 31 staten die elk
een redelijke mate van autonomie hebben. Het land heeft ongeveer 106 miljoen
inwoners (2004). De officiële taal is het Spaans. Daarmee is Mexico het grootste
spaanssprekende land in de wereld. Vicente Fox Quesada, van de PAN, is president
sinds 2000.
Geschiedenis
Tijdens de pre-columbiaanse tijd was Mexico de woonplaats van Indiaanse
beschavingen als de Maya, de Tolteken, de Mixteken en de Azteken. De komst van
de Spaanse conquistador Hernán Cortés in 1519 betekende het einde van het
Azteekse rijk en het begin van de periode waarin Mexico als Nieuw-Spanje een
kolonie van Spanje was. In 1810 werd door Miguel Hidalgo de onafhankelijkheid
uitgeroepen, die na jarenlange oorlog in 1821 bereikt werd. De negentiende eeuw
werd gekenmerkt door dicators als Antonio López de Santa Anna, strijd tussen
conservatieven en liberalen en het verlies van de helft van het grondgebied aan
de Verenigde Staten en de landen uit Midden-Amerika. In 1862 probeerden de
Fransen Maximiliaan van Habsburg als keizer te installeren; een poging die
faalde door het optreden van de liberale staatsman Benito Juárez. De armoede en
onderdrukking door de dictatuur van Porfirio Díaz veroorzaakten de Mexicaanse
Revolutie in 1910. Leiders als Francisco I. Madero, Pancho Villa en Emiliano
Zapata bevochten de regering en elkaar. In 1929 kwam de revolutie in rustiger
vaarwater toen de Partij van de Nationale Revolutie werd opgericht. De partij
werd later hernoemd tot de Partido Revolucionario Institucional en zou Mexico
decennialang regeren. De jaren '40 en '50 werden gekenmerkt door economische
groei. Vanaf de jaren '60 ging de PRI steeds autoritairder optreden. In de jaren
'80 kwam het land in een economische crisis terecht. Door verkiezingsfraude wist
de PRI nog tot 2000 te regeren. Nadat de PRI 71 jaar had geregeerd, werd Vicente
Fox van de conservatieve PAN tot president gekozen.
Mexico vanuit de RuimteVolgens de Grondwet van 1917 is Mexico een federale
republiek met een uitvoerende, een wetgevende en een juridische macht. De
volksvertegenwoordiging, het congres, bestaat uit een senaat en een kamer van
afgevaardigden. De volksvertegenwoordiging wordt deels direct, deels getrapt
verkozen. Na een termijn te hebben gediend, is het niet toegestaan in dezelfde
functie herkozen te worden. De President van de Verenigde Mexicaanse Staten is
zowel staatshoofd als regeringsleider.
Mexico kent universeel stemrecht vanaf 18 jaar. Officieel kent Mexico ook
stemplicht, maar er staat geen straf op niet stemmen.
Voornaamste leden van de regering
President: Vicente Fox,
Binnenlandse zaken: Carlos Abascal,
Buitenlandse zaken: Luis Ernesto Derbez,
Budget: Francisco Gil Díaz,
Economische zaken: Fernando Canales,
Onderwijs: Reyes Tamez,
Energie: Fernando Elizondo Barragán,
Defensie: Clemente Vega García,
Gezondheid: Julio Frenk,
Politieke Partijen
verdeling van gouverneurs over politieke partijen in de Staten van Mexico
In het congres zijn zes politieke partijen vertegenwoordigd. De eerste drie zijn
de drie grote partijen, de laatste drie zijn kleinere:
Partido Acción Nacional (Nationale Actiepartij, PAN). Een conservatieve partij
die voorstander is van een neoliberale economie. De huidige president, Vicente
Fox, is van de PAN.,
Partido Revolucionario Institucional (Revolutionaire Institutionele Partij, PRI).
Gevormd in 1929, vanaf dat moment (onder verschillende namen) tot 2000 aan de
macht. Oorspronkelijk links georiënteerd, maar tegenwoordig centrum-rechts.,
Partido de la Revolución Democrática (Partij van de Democratische Revolutie, PRD).
Een linkse partij, opgericht in 1989. De controversiële politicus Andrés Manuel
López Obrador is van de PRD en wordt door opiniepeilingen als de kanshebber voor
de presidentsverkiezingen van 2006 beschouwd.,
Partido del Trabajo (Partij van de Arbeid, PT).,
Partido Verde Ecologista de México (Groene Ecologische Partij van Mexico, PVEM).
Convergencia (convergentie).,
Staten
Er zijn 31 staten en één district, zie verder Staten van Mexico.
Geografie
Geografische coördinaten: 23°00′ N 102°00′ W
Geografische extremen:,
Noordelijkste punt: Algodones (Baja California) 32°43' N,
Zuidelijkste punt: Suchuate (Chiapas) 14°32' N,
Westelijkste punt: Isla Guadalupe (gemeente Ensenada, Baja California) 118°22' N
Oostelijkste punt: Isla Mujeres (Quintana Roo) 86°42' W,
Oppervlakte: 47,5 keer Nederland, 64,6 keer België
totaal: 1.972.550 km²,
land: 1.923.040 km²,
water: 49.510 km²,
Landsgrenzen:
totaal: 4.538 km,
Verenigde Staten van Amerika 3.326 km Guatemala 962 km,
Belize 250 km,
Kustlijn: 9.330 km
Maritieme claims:
territoriale wateren: 12 zeemijl,
aangrenzende zone: 24 zeemijl,
continentaal plat: 200 zeemijl,
exclusieve economische zone: 200 zeemijl,
Klimaat: verschilt van tropisch regenwoudklimaat tot woestijnklimaat
Terrein: Bergketens (Sierra Madre); kustvlakten; hooglvaktes (Dal van Mexico,
Bajío, Bolson de Mapimi); woestijnen.
Hoogteverschillen:
laagste punt: Laguna Salada -10 m,
hoogste punt: Pico de Orizaba 5.610 m,
Naturlijke hulpbronnen: petroleum, zilver, koper, goud, lood, zink, aardgas en
hout.
Landgebruik:
bebouwbaar land: 12%,
permanent bebouwd: 1%,
permanente weiden: 39%,
bos: 26%,
overig: 22% (schatting 1993),
geïrrigeerd land: 61.000 km² (schatting 1993)
Natuurlijke gevaren: Tsunami's aan de Pacifische kust, vulkanen en aardbevingen
in het centrum en het zuiden, orkanen aan de kustgebieden..
Milieuproblemen: Tekort aan zoet water in het noorden, slechte waterkwaliteit en
tekort aan water in het centrum en zuidoosten; vervuiling van rivieren door
riolering en industrie in grote steden; ontbossing; erosie; verwoestijning,
ernstige luchtvervuiling in Mexico-stad en steden nabij de grens met de
Verenigde Staten.
De Pico de Orizaba, de hoogste berg van MexicoMexico ligt in het zuiden van
Noord-Amerika en het zuiden wordt soms tot Midden-Amerika gerekend. Mexico
strekt zich meer dan 3.000 kilometer van het noordwesten tot het zuidwesten uit.
In het noorden is Mexico 2.000 kilometer breed, op het smalste punt (Landengte
van Tehuantepec) is Mexico ongeveer 220 kilometer breed. Mexico ligt tussen de
Grote Oceaan aan de ene kant en de Golf van Mexico en Caribische Zee aan de
andere kant. Mexico heeft twee opvallende schiereilanden: Yucatán en
Neder-Californië. Eilanden behorend tot Mexico zijn Guadalupe en de
Revillagigedo Archipel in de Grote Oceaan en Cozumel in de Caribische Zee. Op
Yucatán na is het land bergachtig, met als belangrijkste massief de Sierra Madre,
die als een deel van de Rocky Mountains gezien kan worden. In Centraal Mexico
bevinden zich een aantal vulkanen, waarvan de Popocatépetl de bekendste is. De
Pico de Orizaba (5650m), het hoogste punt van Mexico is eveneens een vulkaan. De
grootste rivieren zijn de Río Bravo (in de Verenigde Staten bekend als Rio
Grande), de Grijalva, de Balsas, de Pánuco, de Usumacinta en de Yaqui. Het
klimaat van Mexico loopt uiteen van woestijnklimaat in het noorden tot tropisch
regenwoudklimaat in het zuiden en gebergteklimaat in het midden.
Demografie
In Mexico wonen bijna 105 miljoen mensen (2004). Het is op Brazilië na het meest
bevolkte land in Latijns-Amerika. 90% daarvan heeft Spaans als moedertaal,
waardoor het het land met het grootste aantal Spaanssprekenden ter wereld is.
10% van de bevolking heeft een Indiaanse taal als moedertaal. Verschillende
dialecten van het Nahuatl worden gesproken door 1,6 miljoen mensen. Andere
veelvoorkomende Indiaanse talen zijn Yucateeks Maya, Zapoteeks, Mixteeks en
Purépecha. De meeste Indianen spreken naast hun eigen taal ook Spaans.
60% van de Mexicaanse bevolking is mesties, 10% is Indiaans en 9% is Europees.
De belangrijkste godsdienst is het christendom (94%), waarvan het
Rooms-Katholicisme het meeste aanhang heeft (89%).
Mexico-stad is met afstand de grootste stad van het land, met 8,5 miljoen
inwoners in het Federaal District, en meer dan 20 miljoen in de agglomeratie
Mexico-stad. Het is op Tokio na het meest bevolkte stedelijk gebied ter wereld.
Andere miljoenensteden in Mexico zijn Ecatepec, Guadalajara, Ciudad
Nezahualcóyotl, Monterrey, Puebla, Toluca, Léon, Ciudad Juárez en Tijuana.
Kunst en cultuur
De maagd van Guadalupe, de beschermheilige van MexicoDe Mexicaanse cultuur is
een mengeling van inheemse Indiaanse culturen met de Spaanse cultuur. Later zijn
hier weer invloeden uit de Verenigde Staten en Afrika bijgekomen.
Familiebanden zijn in Mexico doorgaans sterker dan in Europa. Vaak kan dit
uitlopen op seksisme of geweld tegen vrouwen, maar de laatste decennia neemt dat
sterk af, vooral in de steden. Op het platteland hebben oude tradities ten goede
of ten kwade beter stand weten te houden. De verhouding tussen Mexicanen en de
overheid is vaak moeizaam. Er wordt wel gezegd dat Mexicanen twee manieren van
omgaan met gezag hebben: ze gebruiken het gezag of ze worden door het gezag
gebruikt. Corruptie is dan ook nog veel voorkomend maar wel afnemend.
Het muralisme is een vorm van muurschilderkunst, ontstaan na de Mexicaanse
Revolutie. Bekende muralisten zijn Diego Rivera, David Alfaro Sigueiros en José
Clemente Orozco. De Muralisten waren vaak politiek geinspireerd, en probeerden
de idealen van de Mexicaanse Revolutie over te brengen aan de bevolking. Een
andere bekende schilder uit dezelfde periode is Frida Kahlo.
Qua muziek is Mexico vooral bekend vanwege de mariachis. Deze muziekvorm komt
oorspronkelijk uit Jalisco.
De bekendste literaire schrijver uit Mexico is Octavio Paz, winnaar van de
Nobelprijs voor de Literatuur. Andere bekende schrijvers zijn de
pre-Columbiaanse dichter-koning Nezahualcoyotl, de non Sor Juana Inés de la Cruz
uit de koloniale tijd en José Joaquín Fernández de Lizardi, wiens Periquillo
Sarniento als nationale roman van Mexico wordt gezien.
De Mexicaanse keuken wordt gekenmerkt door flink gekruide gerechten. Veel van
deze gerechten werden al tijdens de pre-Columbiaanse periode gegeten. Onder
andere tamale, tortilla, taco, guacamole en mole komen uit de Mexicaanse keuken,
maar ook chocola is oorspronkelijk uit Mexico afkomstig. Mexicaanse bieren
worden bij de beteren van de wereld geplaatst, Mexicaanse wijnen daarentegen
staan minder goed bekend. Een andere bekende drank uit Mexico is uiteraard
tequila.
Feestdagen
Feesten gaan in Mexico vaak gepaard met tequila1 januari - Nieuwjaar (*),
5 februari - Grondwetsdag (sinds 2006 nationaal gevierd op de eerste maandag van
februari) (*),
18 maart - Expropiación Petrolera,
21 maart - Geboortedag van Benito Juárez (vanaf 2007 nationaal gevierd op de
derde maandag van maart)(*),
1 mei - Dag van de Arbeid (*),
5 mei - Cinco de Mayo, viering van de overwinning in de Slag bij Puebla,
16 september - Onafhankelijkheidsdag (*),
12 oktober - Día de la Raza,
1 november - Allerheiligen
20 november - Verjaardag van de Mexicaanse Revolutie (sinds 2006 gevierd op
derde maandag van november) (*),
12 december - Verschijning van de Maagd van Guadalupe,
25 december - Kerstmis (*),
(*) nationale rustdagen bij wet
Economie
Tot de jaren '80 werd de Mexicaanse economie voor een groot deel door de
overheid geleid. Sinds president Miguel de la Madrid wordt Mexico echter in
toenemende mate een neo-liberale vrijemarkteconomie. Het aantal bedrijven handen
van de overheid is de afgelopen 20 jaar met 80% gedaald. Onder andere de
spoorwegen, telecommunicatie en elektriciteit zijn geprivatiseerd.
Benito Juárez afgebeeld op een biljet van 20 pesoIn 1994 is Mexico toegedreden
tot de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsorganisatie. Sindsdien is de export met 170%
toegenomen. De lonen zijn echter gedaald en de werkgelegenheid is maar weinig
gegroeid. Veel Mexicanen emigreren naar de Verenigde Staten, of werken bij
Amerikaanse bedrijven in het noorden van het land. De welvaart is erg ongelijk
verdeeld; de hoogste 20% is goed voor 55% van de inkomens. 40% van de bevolking
leeft onder de armoedegrens. 18% van de Mexicanen werkt in de landbouw, goed
voor 4% van het Bruto Nationaal Product. De grootste sector, zowel qua
werkgelegenheid als qua aandeel aan het BNP is de dienstverlening.
De munteenheid van Mexico is de Mexicaanse peso, die de afgelopen jaren sterk is
gestegen tegenover de Amerikaanse dollar.
Mexico is een leverancier van gas en aardolie. Het is 's werelds grootste
producent van zilver. Het belangrijkste agrarische exportproduct is maïs (4e
exporteur ter wereld).
Relatie Mexico-VS
Het monument voor de Niños HéroesSinds lange tijd leven de Amerikanen en
Mexicanen op gespannen voet met elkaar. In de negentiende eeuw is Mexico een
groot deel van zijn grondgebied kwijtgeraakt aan de Verenigde Staten, iets wat
in Mexico beter herinnerd wordt dan in de VS. Na de Mexicaanse Revolutie
ontstond er in de VS een wantrouwen tegenover Mexico, omdat men bang was dat het
socialisme zich vanuit Mexico over Latijns-Amerika zou verspreiden. Door de
kalmering van de Revolutie werd de relatie echter beter. In de Tweede
Wereldoorlog vocht Mexico aan de zijde van de geallieerden mee in de Grote
Oceaan. Tekenend voor het herstel van de goede relaties was het bezoek van Harry
Truman aan het monument voor de Niños Héroes, jonge soldaten die tijdens de
Mexicaans-Amerikaanse oorlog waren omgekomen, in 1952.
Tegenwoordig is het belangrijkste twistpunt de immigratie. Veel arme Mexicanen
willen hun geluk beproeven in de Verenigde Staten, terwijl de Verenigde Staten
de instroom van immigranten zoveel mogelijk wil beperken. In de jaren '90 is er
in de stedelijke gebieden aan de grens een barrière gebouwd. Er komen per jaar
gemiddeld 300 Mexicanen die door de woestijn naar de VS trekken om, en er worden
enkele honderdduizenden Mexicanen per jaar gearresteerd door de Amerikaanse
grenspolitie. Naar aanleiding van de oorlog tegen het terrorisme is de
Amerikaanse grenscontrole strenger geworden. Er worden vaak vingerafdrukken
afgenomen, wat veel kwaad bloed zet in Mexico. Een ander heikel punt is de
uitlevering van gevangenen. Mexico weigert gevangenen uit te leveren aan de VS,
omdat die daar de doodstraf kunnen krijgen, waar de Mexicaanse regering tegen
is. Dit heeft tot gevolg dat veel Amerikaanse criminelen naar Mexico vluchten om
hun straf te ontlopen. Bovendien zijn veel Mexicaanse immigranten in de VS het
slachtoffer van discriminatie of racisme. Dit wordt door de Amerikaanse regering
uiteraard ook niet op prijs gesteld, en er zijn vanuit de federale overheid en
in meerdere staten programma's actief die positieve discriminatie ten aanzien
van de Mexicaanse minderheid moeten bevorderen.
Aan de andere kant beschuldigt de Amerikaanse regering Mexico ervan niet genoeg
te doen tegen drugssmokkel en illegale immigratie, waar de zuidwestelijke
Amerikaanse staten veel overlast van ondervinden. Verder heeft de Amerikaanse
regering in het verleden regelmatig kritiek geuit op de
mensenrechtenomstandigheden en het gebrek aan democratie in Mexico.
Overigens is de relatie tussen de Mexicaanse en Amerikaanse regeringen op wat
incidenten na over het algemeen goed te noemen. Beide landen werken op tal van
punten samen en maken samen met Canada deel uit van de Noord-Amerikaanse
Vrijhandelsorganisatie. Andere organisaties waar zowel Mexico als de VS deel van
uitmaken zijn de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling en de
Organisatie van Amerikaanse Staten.
De naam "Mexico"
Het woord Mexico is uit het Nahuatl afkomstig. Het was oorspronkelijk de naam
van de centrale deelstaat van het Azteekse Rijk. De betekenis is niet zeker. Een
mogelijke afkomst is "Plaats van Mextli", een mythische leider. Een andere
mogelijkheid is een archaïsch woord voor zon. Volgens de Mexicanist Miguel León
Portilla is het afkomstig van de woorden meztli (maan), xictli (navel, centrum)
en -co (plaats) het zou dan dus "centrum van de maan" betekenen.
Door de Azteken werd Mexico als "Mesjiko" uitgesproken, maar tegenwoordig wordt
het in het Spaans als "Meggiko" uitgesproken. In het Spaans van de 16e eeuw werd
de x als sj opgeschreven, en aangezien het Nahuatl voor het eerst door
Spanjaarden naar het Latijnse alfabet is omgezet werd Mexico dus met een x
geschreven. Maar gedurende de eeuwen veranderde de uitspraak van de x van sj
naar g. Er werd daarom besloten de x te vervangen door een j (die in het Spaans
als g wordt uitgesproken). Ximenez veranderde dus in Jimenez en exercicio in
ejercicio. In Spanje werd sindsdien Mexico regelmatig als Mejico geschreven,
maar in Mexico besloot men vast te houden aan de oude Spelling. Ook in Spanje
wordt tegenwoordig Mexico weer met een x geschreven, al komt Mejico sporadisch
nog wel voor.
Sport
De populairste sport is het voetbal. In de hoogste afdeling worden jaarlijks
twee seizoenen gespeeld. De twee kampioenen komen vervolgens tegen elkaar uit in
een grote finale. Het nationale voetbalteam bevindt zich in de top-10 van de
FIFA-ranking. Honkbal is de tweede meest populaire sport, gevolgd door
wielrennen, tennis, Amerikaans voetbal en taekwondo.
Onderwijs
Mexico heeft opvallend goede resultaten gehaald op onderwijsgebied de afgelopen
decennia. De geletterdheid is 92%. Sinds de jaren '90 zijn er bovendien
programma's opgezet waarbij Indiaanse kinderen tweetalig onderwijs kunnen
krijgen. Onderwijs was tot voor kort gratis, en nog steeds is het niet erg duur
vergeleken met West-Europese landen. Mexico heeft een groot aantal
universiteiten. Elke staat heeft er minstens één. Met afstand de grootste en
meest vooraanstaande universiteit is de Nationale Autonome Universiteit van
Mexico (UNAM) in Mexico-stad.
Militaria
Het Mexicaanse leger telt 300.000 man, waarvan driekwart bij de landmacht. Het
standaardwapen is de Heckler & Koch G36. De president is opperbevelhebber van
het leger. De Mexicaanse luchtmacht is een van de oudste ter wereld. Mexico kent
de dienstplicht. Volgens een loterijsysteem wordt bepaald wie er wel en niet
daadwerkelijk wordt opgeroepen. Er zijn ook mogelijkheden voor een alternatieve
dienstplicht. Vrouwen zijn toegestaan in het leger.
Transport
Mexico heeft het een van de meest uitgebreide wegennetwerken van Latijns-Amerika.
Mexico kent 4.000 kilometer snelweg, waarvan het meeste tolweg. Mexico kent
verder een redelijk uitgebreid spoorwegennetwerk, al vindt er sinds de
privatisering van de spoorwegen nauwelijks nog personenvervoer plaats. Een lijn
waar dat nog wel gebeurt is de beroemde Chihuahua al Pacifico, die door de
Koperkloof voert. Het meeste binnenlandse vervoer is per bus of vliegtuig.
Mexico heeft 108 havens waarvan Tampico en Veracruz Llave aan de Golf van Mexico
en Acapulco de Juárez en Mazatlán aan de Grote Oceaan de grootste zijn.
|
|
|